Đôi mắt luôn được ví như “cửa sổ tâm hồn”, là cầu nối quan trọng nhất giúp chúng ta thu nhận thông tin và cảm nhận vẻ đẹp của thế giới xung quanh. Tuy nhiên, khi khả năng nhìn bị hạn chế bởi những khiếm khuyết y khoa, cuộc sống của cá nhân đó sẽ phải đối mặt với không ít rào cản và thách thức. Vậy thực chất khiếm thị là bệnh gì và tầm ảnh hưởng của nó đến đời sống, tâm lý con người ra sao?
Việc thấu hiểu đúng về tình trạng này không chỉ giúp xóa bỏ những định kiến sai lầm mà còn là cơ sở để chúng ta xây dựng một môi trường hỗ trợ nhân văn hơn. Tại OME Việt Nam, chúng tôi tin rằng mỗi cá nhân đều có quyền được phát triển toàn diện bất kể những khiếm khuyết về thể chất. Chính vì vậy, thông qua các khóa học tâm lý học online và giải pháp khóa học giáo dục đặc biệt tại nhà, OME hy vọng có thể cùng bạn thắp sáng niềm tin và mở ra những hướng đi mới cho cộng đồng người khiếm thị.
I. Khiếm thị là bệnh gì?
Để hiểu rõ khiếm thị là bệnh gì, trước hết chúng ta cần khẳng định rằng đây không chỉ đơn thuần là một căn bệnh đơn lẻ, mà là một thuật ngữ y khoa dùng để chỉ tình trạng suy giảm chức năng thị giác của một cá nhân mà không thể khắc phục hoàn toàn bằng các biện pháp thông thường như đeo kính thuốc, dùng thuốc hay phẫu thuật.
Vậy thực chất khiếm thị là gì? Một người được coi là khiếm thị khi thị lực của họ bị giảm sút nghiêm trọng ở cả hai mắt. Theo quy chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người khiếm thị thường có thị lực ở mắt tốt nhất (sau khi đã điều chỉnh bằng kính) nằm trong khoảng từ dưới 20/70 đến trên 20/400, hoặc có trường hợp thị trường (phạm vi nhìn thấy) bị thu hẹp đáng kể.
Nhiều người khi mới tiếp cận với khái niệm này thường thắc mắc khiếm thị là bị gì? Về mặt sinh lý, đây là sự tổn thương ở các bộ phận cấu thành nên hệ thống thị giác, bao gồm:
- Tổn thương tại nhãn cầu: Đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp (glaucoma), thoái hóa điểm vàng hoặc sẹo giác mạc.
- Tổn thương đường dẫn truyền: Các bệnh lý liên quan đến dây thần kinh thị giác.
- Tổn thương tại vỏ não thính giác: Khi não bộ không thể xử lý chính xác các tín hiệu hình ảnh truyền từ mắt về.
Khiếm thị bẩm sinh và các nguyên nhân phổ biến
Một trong những dạng phổ biến nhất là khiếm thị bẩm sinh. Đây là tình trạng trẻ em sinh ra đã có thị lực kém hoặc không có thị lực do các yếu tố di truyền, nhiễm trùng trong thai kỳ (như Rubella), hoặc các tai biến trong quá trình sinh nở dẫn đến thiếu oxy não. Việc phát hiện sớm trẻ bị khiếm thị bẩm sinh là cực kỳ quan trọng để bắt đầu lộ trình can thiệp giáo dục đặc biệt.
Ngoài ra, các nguyên nhân khác có thể kể đến như chấn thương, biến chứng của bệnh tiểu đường hoặc các bệnh lý lão khoa ở người lớn tuổi. Khi một người rơi vào tình trạng này, họ thường đặt câu hỏi liệu khiếm thị có thấy đường không? Câu trả lời phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Khiếm thị là một dải phổ rộng:
- Có người chỉ nhìn thấy những vệt sáng/tối mờ ảo.
- Có người nhìn thấy hình ảnh như qua một lớp sương mù dày đặc.
- Có người bị mất tầm nhìn trung tâm (chỉ nhìn thấy xung quanh) hoặc ngược lại, bị tầm nhìn hình ống (chỉ nhìn thấy một điểm nhỏ ở giữa).
II. Phân biệt khiếm thị và mù
Trong ngôn ngữ giao tiếp hằng ngày, chúng ta thường đánh đồng hai khái niệm này với nhau. Tuy nhiên, đứng dưới góc độ y khoa và giáo dục đặc biệt tại OME Việt Nam, việc nhầm lẫn này có thể dẫn đến những cách tiếp cận sai lệch trong quá trình hỗ trợ người bệnh. Vậy cụ thể khiếm thị có phải mù không và điểm khác biệt cốt lõi giữa khiếm thị và mù là gì?
1. Sự khác biệt về khả năng nhận thức ánh sáng
Để phân biệt rõ ràng, chúng ta cần hiểu rằng thị lực không chỉ là một trạng thái “thấy” hoặc “không thấy”, mà nó là một dải phổ dài với nhiều mức độ khác nhau.
- Mù (Blindness): Đây là tình trạng mất thị lực hoàn toàn. Người mù hoàn toàn (Total Blindness) không có khả năng nhận biết được ánh sáng, ngay cả khi dùng đèn pin cực mạnh chiếu thẳng vào mắt. Thế giới của họ là một khoảng không không có hình ảnh hay màu sắc.
- Khiếm thị (Visual Impairment/Low Vision): Ngược lại, người khiếm thị vẫn còn một phần thị lực nhất định. Điều này trả lời cho câu hỏi khiếm thị có thấy đường không. Câu trả lời là có, nhưng hình ảnh họ thu nhận được thường không rõ ràng, bị mờ, méo mó hoặc chỉ nhìn thấy một phần diện tích nhỏ trong tầm mắt.
Tại OME Việt Nam, chúng tôi thường ví von rằng: Nếu người mù sống trong một căn phòng không có ánh sáng, thì người khiếm thị sống trong một căn phòng đầy sương mù hoặc chỉ nhìn thế giới qua một chiếc ống nhỏ hẹp.
2. Khiếm thị có thấy đường không? Những trải nghiệm thị giác đặc thù
Nhiều người thắc mắc khiếm thị là bị gì mà lại khác với mù? Thực tế, người khiếm thị trải nghiệm thế giới theo nhiều cách rất khác nhau tùy vào căn bệnh họ mắc phải:
- Nhìn mờ toàn bộ: Giống như bạn đeo một chiếc kính bị bám đầy hơi nước.
- Mất tầm nhìn trung tâm: Họ chỉ thấy được những gì ở phía rìa, còn ở giữa là một đốm đen lớn.
- Tầm nhìn hình ống: Họ chỉ thấy một điểm nhỏ ở giữa như nhìn qua lỗ khóa, còn xung quanh hoàn toàn tối đen.
Chính vì vẫn còn “phần nhìn” sót lại này, người khiếm thị thường gặp khó khăn trong việc được xã hội công nhận đúng mức. Họ không dùng gậy trắng như người mù nhưng lại không thể đọc chữ hay đi lại bình thường như người có thị lực tốt. Điều này dễ dẫn đến những ức chế tâm lý nặng nề.
3. Vai trò của can thiệp tâm lý và giáo dục đặc biệt
Dù là khiếm thị bẩm sinh hay mù do tai nạn, mỗi cá nhân đều cần một lộ trình tái hòa nhập chuyên biệt. Tại OME Việt Nam, chúng tôi hiểu rằng nỗi sợ hãi lớn nhất không phải là bóng tối, mà là sự cô độc trong bóng tối ấy.
Vì vậy, chúng tôi đẩy mạnh các khóa học tâm lý học online để giúp người bệnh và người thân hiểu rõ bản chất khiếm thị là gì, từ đó xây dựng sự tự tin và ý chí vươn lên. Song song với đó, các khóa học giáo dục đặc biệt tại nhà sẽ hướng dẫn người khiếm thị cách sử dụng các thiết bị hỗ trợ (kính lúp, phần mềm đọc màn hình) để tận dụng tối đa thị lực còn lại, thay vì hoàn toàn từ bỏ như trường hợp mù tuyệt đối.
Việc phân biệt rõ ràng giúp chúng ta có thái độ ứng xử đúng mực: không quá bảo bọc khiến họ ỷ lại, nhưng cũng không quá khắt khe khi họ gặp khó khăn trong những việc tưởng chừng đơn giản.
Hiểu rõ khiếm thị là bệnh gì và phân biệt được sự khác nhau giữa khiếm thị và mù là bước đi đầu tiên để chúng ta xây dựng một xã hội hòa nhập, nhân văn hơn. Dù phải đối mặt với tình trạng khiếm thị bẩm sinh hay những rào cản về tầm nhìn phát sinh sau này, điều quan trọng nhất vẫn là ý chí vươn lên và sự hỗ trợ đúng phương pháp từ gia đình và cộng đồng.
Trung Tâm OM’E tự hào là người bạn đồng hành tin cậy, thắp sáng niềm tin cho người khiếm thị thông qua các khóa học tâm lý học online giúp cân bằng cảm xúc và các khóa học giáo dục đặc biệt tại nhà để rèn luyện kỹ năng sống độc lập. Chúng tôi tin rằng, với sự kiên trì và môi trường giáo dục chuyên nghiệp, mọi rào cản về thị giác đều có thể được vượt qua để hướng tới một tương lai rạng rỡ.
Liên hệ ngay với OME Việt Nam để được tư vấn lộ trình học phù hợp nhất!
Mọi thông tin chi tiết về các khóa học quý anh chị học viên có thể liên hệ theo thông tin dưới đây
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO VÀ CHĂM SÓC SỨC KHOẺ CHỦ ĐỘNG OME VIỆT NAM
Hotline: 0966.000.643
Website: ome.edu.vn
Email: [email protected]
Địa chỉ: Số 116 Trần Vỹ, Phường Phú Diễn, Thành phố Hà Nội
Để lại một bình luận