Chúng ta thường nghĩ rằng, càng dành nhiều thời gian để học và tiếp nhận nhiều kiến thức thì càng hiểu biết hơn. Cách nghĩ này khá tự nhiên, bởi nếu đã bỏ công sức học nhiều hơn, chúng ta thường kỳ vọng mình sẽ nhớ được nhiều hơn và làm được nhiều hơn.
Với những chủ đề liên quan đến sức khỏe, cách nghĩ này càng dễ xuất hiện. Một khóa học có nhiều kiến thức, nhiều tài liệu, nhiều thuật ngữ có thể tạo cảm giác “đầy đủ”. Nhưng với người học, nhiều chưa chắc đã đồng nghĩa với hiệu quả.
Một người có thể dành hàng giờ để đọc tài liệu, xem video, ghi chép rất nhiều thông tin nhưng sau đó lại không nhớ được những điểm quan trọng, hoặc không biết kiến thức nào thực sự liên quan đến vấn đề mình đang quan tâm.
Vì thế, điều đáng quan tâm không chỉ là đã học bao nhiêu, mà là sau khi học, người học hiểu được gì, còn nhớ được bao lâu và có thể sử dụng kiến thức đó như thế nào.
Học nhiều chưa chắc đã học được nhiều
Việc tiếp nhận một lượng lớn thông tin trong thời gian ngắn không đồng nghĩa với việc những thông tin đó sẽ được ghi nhớ lâu dài.
Nghiên cứu về khoa học học tập cho thấy hiệu quả của việc học phụ thuộc đáng kể vào cách kiến thức được tiếp nhận và ôn lại, chứ không đơn thuần nằm ở số lượng nội dung được đưa vào.
Một tổng quan trên Nature Reviews Psychology của Carpenter, Pan và Butler năm 2022 cho thấy hai chiến lược có nhiều bằng chứng hỗ trợ là spacing – phân bổ việc học theo thời gian – và retrieval practice – chủ động nhớ lại kiến thức thay vì chỉ đọc hoặc xem lại. Những cách này có thể giúp việc ghi nhớ và duy trì kiến thức tốt hơn so với việc chỉ tiếp nhận thông tin một cách liên tục.
Như vậy, học lâu hơn hay tiếp nhận nhiều thông tin hơn không tự động có nghĩa là kết quả học tập sẽ tốt hơn. Cách nội dung được sắp xếp, thời điểm người học quay lại với kiến thức và việc họ có thực sự nhớ lại những gì đã học đều có vai trò trong quá trình ghi nhớ.
Điều này đặt ra một vấn đề quan trọng khi xây dựng nội dung: một bài học có thật sự tốt hơn khi đưa vào nhiều kiến thức hơn không?
Không phải cứ thêm kiến thức là bài học sẽ tốt hơn
Một bài học cần đủ kiến thức để người học hiểu vấn đề, nhưng không nhất thiết phải chứa càng nhiều thông tin càng tốt. Khi có quá nhiều nội dung được đưa vào cùng lúc, người học có thể khó xác định đâu là điều quan trọng và đâu là phần mình thực sự cần nhớ.
Vì vậy, học có trọng tâm quan trọng hơn việc cố gắng học thật nhiều.
Điều này không có nghĩa là cắt bớt kiến thức một cách máy móc. Quan trọng hơn là xác định người học cần biết gì ở từng giai đoạn, nội dung nào là nền tảng và nội dung nào có thể tìm hiểu sâu hơn sau đó.
Một nội dung tốt vẫn cần đủ kiến thức để người học hiểu đúng vấn đề. Nhưng thay vì cố gắng giải thích mọi thứ trong một lần, nội dung có thể tập trung vào những điều người học thực sự cần ở từng giai đoạn.
Điều này đặc biệt phù hợp với những nội dung dành cho cộng đồng, bởi người học không phải lúc nào cũng có cùng trình độ, cùng nhu cầu hay cùng mục tiêu.
Ví dụ, khi một người muốn tìm hiểu về đau đầu, họ có thể chưa cần ngay lập tức đi sâu vào toàn bộ cơ chế thần kinh, các thuật ngữ chuyên ngành hay tất cả các dạng đau đầu. Trước tiên, họ có thể cần hiểu đau đầu là gì, những yếu tố nào thường liên quan, khi nào cần lưu ý và nên tìm hiểu tiếp vấn đề nào.
Khi kiến thức được chia thành những phần có mục tiêu rõ ràng, người học cũng dễ theo dõi hơn: mình đang học gì, phần này có liên quan gì đến mình và nếu muốn hiểu sâu hơn thì nên tìm hiểu tiếp ở đâu.
Nghiên cứu của Trumble và cộng sự về distributed practice và retrieval practice trong đào tạo các ngành sức khỏe, công bố trên Advances in Health Sciences Education năm 2024, cũng cho thấy phần lớn các nghiên cứu được đưa vào tổng quan ghi nhận lợi ích của việc phân bổ việc học và/hoặc chủ động nhớ lại kiến thức so với các cách học đối chứng. Tuy nhiên, kết quả giữa các nghiên cứu vẫn có sự khác biệt, vì vậy không thể đơn giản kết luận rằng cứ học ít hoặc chia nhỏ bài là sẽ luôn hiệu quả hơn.
Điều đáng chú ý ở đây là cách tổ chức việc học cần phù hợp với mục tiêu và người học, thay vì chỉ dựa vào độ dài hay số lượng kiến thức.
Một bài học vì thế không nhất thiết phải giải quyết toàn bộ một chủ đề. Nó cần giúp người học nắm được phần kiến thức cần thiết ở thời điểm đó, đồng thời tạo nền tảng để họ tiếp tục tìm hiểu khi có nhu cầu.
Đọc thêm: HỌC SỨC KHỎE CÓ CẦN NỀN TẢNG CHUYÊN MÔN KHÔNG?
Cách OM’E xây dựng nội dung
Đây cũng là cách OM’E tiếp cận khi xây dựng nội dung trên OM’E – Nền tảng học chăm sóc sức khoẻ chủ động trực tuyến.
Đọc thêm: OM’E: GIẢI PHÁP CHĂM SÓC SỨC KHỎE CHỦ ĐỘNG CHO NGƯỜI VIỆT
Thay vì xem một bài học là nơi phải đưa vào càng nhiều thông tin càng tốt, mỗi nội dung được xác định trước một mục tiêu cụ thể: Người học cần hiểu điều gì sau bài học này?
Từ mục tiêu đó, kiến thức được lựa chọn và sắp xếp từ những kiến thức nền tảng đến những vấn đề sâu hơn. Những nội dung liên quan được tổ chức để người học có thể tiếp tục tìm hiểu khi cần, thay vì phải tiếp nhận tất cả ngay từ đầu.
Chẳng hạn, với một nội dung về đau đầu, mục tiêu ban đầu có thể không phải là giúp người học biết tất cả các loại đau đầu hay đi sâu vào cơ chế thần kinh. Người học trước hết có thể cần hiểu:
- Đau đầu là gì và những biểu hiện thường gặp.
- Những yếu tố nào có thể liên quan đến tình trạng đau đầu.
- Những dấu hiệu nào cần đặc biệt lưu ý.
- Khi nào có thể tiếp tục tìm hiểu về chăm sóc và theo dõi, khi nào nên tìm đến cơ sở y tế?
Từ những kiến thức nền tảng đó, người học có thể tiếp tục mở rộng việc học theo nhu cầu. Không chỉ tìm hiểu sâu hơn về chính vấn đề đau đầu, họ có thể tìm hiểu thêm về những yếu tố liên quan như giấc ngủ, căng thẳng, vận động, dinh dưỡng hoặc thói quen sinh hoạt. Từ đó, việc học có thể mở rộng từ xử lý một vấn đề đang gặp sang cải thiện những yếu tố liên quan và chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe về sau.
Khi việc học bắt đầu từ nhu cầu thực tế, người học có thể đi từng bước. Một người đang quan tâm đến giấc ngủ có thể bắt đầu từ kiến thức cơ bản về giấc ngủ, sau đó tìm hiểu sâu hơn về thói quen sinh hoạt, môi trường ngủ hoặc những vấn đề cụ thể mà mình gặp phải. Người quan tâm đến dinh dưỡng cũng có thể bắt đầu từ những nguyên tắc nền tảng trước khi đi sâu vào từng nhu cầu hay tình trạng sức khỏe.
Như vậy, người học không cần phải cố gắng tiếp nhận toàn bộ kiến thức ngay từ đầu. Mỗi nội dung có thể giải quyết một mục tiêu cụ thể, đồng thời tạo nền tảng để người học tiếp tục mở rộng hiểu biết khi cần.
Đó cũng là một phần của chăm sóc sức khỏe chủ động: chủ động tìm hiểu, xây dựng hiểu biết từng bước và biết khi nào cần tìm đến sự hỗ trợ của chuyên gia.
Học sức khỏe là một quá trình, không phải cuộc đua kiến thức
Nhìn lại câu hỏi ban đầu, “học ít nhưng đúng” không có nghĩa là học càng ít càng tốt. Một nội dung ngắn chưa chắc đã hiệu quả, cũng như một khóa học dài chưa chắc mang lại nhiều giá trị hơn.
Điều quan trọng là lượng kiến thức đó có phù hợp với mục tiêu học tập hay không, người học có hiểu được những điều cốt lõi hay không và những kiến thức đã học có thể được ghi nhớ, sử dụng và tiếp tục phát triển như thế nào.
Đặc biệt với sức khỏe, đây là một lĩnh vực rộng và liên quan đến rất nhiều khía cạnh trong cuộc sống. Không ai cần phải biết tất cả ngay từ đầu. Mỗi kiến thức được hiểu đúng và sử dụng đúng đều có thể trở thành một phần trong quá trình xây dựng hiểu biết về sức khỏe của chính mình.
Vì vậy, giá trị của việc học không nằm ở việc đã tiếp nhận bao nhiêu thông tin, mà ở việc những gì đã học thực sự trở thành hiểu biết có ích như thế nào.
Học đúng điều cần thiết. Hiểu đủ để sử dụng. Và để mỗi kiến thức học được thực sự có giá trị.
Trung Tâm Đào Tạo & Chăm Sóc Sức Khỏe OM’E Việt Nam
Địa chỉ: Số 116 Trần Vỹ, Phường Phú Diễn, Thành phố Hà Nội
Hotline: 0966.000.643
Email: [email protected]
Website: https://ome.edu.vn/
Để lại một bình luận