Học Không Có Hệ Thống Kiến Thức Sức Khỏe Dẫn Đến Điều Gì?

Học kiến thức sức khỏe không có hệ thống trong thời đại bùng nổ thông tin có thể khiến bạn dễ mất phương hướng, nhầm lẫn giữa các nguồn kiến thức và rơi vào tình trạng quá tải thông tin. Trong bài viết này, OM’E Việt Nam sẽ giải thích chi tiết hơn về các vấn đề khi học lan man cũng như gợi ý cách học hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực sức khỏe của bạn. 

Vì sao nên học sức khỏe theo lộ trình? 

Học không có hệ thống đồng nghĩa với việc tiếp cận kiến thức một cách rời rạc, chủ yếu dựa trên cảm hứng nhất thời hoặc những nội dung ngẫu nhiên được đề xuất bởi các nền tảng trực tuyến. 

Nếu học theo cách này, bạn có thể biết đến rất nhiều khái niệm về sức khỏe và y khoa, nhưng lại chưa hiểu rõ bản chất, mối liên hệ hoặc cơ chế phía sau. Điều này khiến kiến thức khó áp dụng vào thực tế, thậm chí có thể dẫn đến áp dụng không phù hợp. 

Hơn thế nữa, sức khỏe là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến thể chất, tinh thần và chất lượng cuộc sống. Chỉ một hiểu nhầm nhỏ về bệnh lý, thuốc hoặc chăm sóc sức khỏe đều có thể dẫn đến những ảnh hưởng tiêu cực.  

Bên cạnh đó, kiến thức sức khỏe có tính liên kết rất cao. Chẳng hạn, để hiểu về bệnh tiểu đường, người học cần phải tìm hiểu về chuyển hóa đường, hormone insulin, chế độ dinh dưỡng, vận động và các yếu tố nguy cơ kèm theo. Nếu chỉ tiếp cận thông tin một cách rời rạc, người học sẽ khó hiểu được mối liên hệ giữa các yếu tố và biết cách áp dụng kiến thức vào chăm sóc sức khỏe, chẳng hạn như trong trường hợp tiểu đường tuýp 2. 

Chính vì vậy, việc học kiến thức sức khỏe cần tuân theo một lộ trình rõ ràng với hệ thống kiến thức phân cấp từ cơ bản đến nâng cao.

 

Hậu quả của việc học lan man và không có hệ thống

Mất phương hướng 

Internet cung cấp hàng triệu bài phân tích, video và khóa học về sức khỏe. Các trào lưu chăm sóc sức khỏe như nhịn ăn gián đoạn, chế độ ăn ketogenic, detox, dùng thực phẩm chức năng hay uống chanh muối khiến không ít người dễ bị cuốn theo mà chưa hiểu đầy đủ về lợi ích, giới hạn và mức độ phù hợp với bản thân.

Do đó, nếu không có mục tiêu học tập rõ ràng, người học rất dễ bị cuốn theo nhiều chủ đề khác nhau mà chưa thực sự hiểu nguyên nhân, cơ chế và mức độ phù hợp của từng xu hướng chăm sóc sức khỏe đối với bản thân. Theo thời gian, lượng kiến thức tích lũy được sẽ trở nên rời rạc và biến mất do thiếu đi tính hệ thống. 

Học sai kiến thức 

Một trong những rủi ro lớn nhất của việc học lan man là tiếp nhận thông tin thiếu kiểm chứng. Với sự bùng nổ của công nghệ trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội, các nội dung về sức khỏe, đặc biệt là những thông tin thiếu cơ sở khoa học, có thể lan truyền nhanh chóng. Trong đó, không ít nội dung được truyền tải với mục đích chính là quảng cáo sản phẩm hoặc thu hút tương tác thay vì cung cấp kiến thức khoa học chính thống. 

Điều này có thể dẫn đến nhiều hệ quả như:

• Tin vào các phương pháp chữa bệnh chưa được kiểm chứng như uống chanh với liều lượng cao, sử dụng nước kiềm,…
• Lạm dụng thực phẩm chức năng. 
• Hiểu sai về tác dụng của thuốc.
• Chủ quan, tự ý chẩn đoán bệnh và điều trị tại nhà.
• Trì hoãn thăm khám vì không nhận thức tính nghiêm trọng của các triệu chứng nguy cơ. 

Quá tải thông tin 

Theo thông tin VTV.VN, Việt Nam hiện có hơn 79 triệu người sử dụng Internet, tương đương khoảng 79% dân số. Cũng theo VNeconomy, người Việt dành trung bình từ 2-5 giờ mỗi ngày để sử dụng mạng xã hội. Với tần suất này, người Việt tiếp cận với lượng thông tin, trong đó có thông tin sức khỏe vô cùng lớn. 

Việc tiếp nhận quá nhiều thông tin sức khỏe trong thời gian ngắn, đặc biệt là những nội dung mang tính học thuật, có thể khiến người học khó chọn lọc, ghi nhớ và kết nối kiến thức. Khi đó, người học dễ rơi vào trạng thái băn khoăn về kiến thức, khó ghi nhớ nội dung đã nghe/nhìn cũng như mất động lực học hỏi. Như vậy, thay vì tích lũy kiến thức, bạn chỉ đang tiêu thụ thông tin một cách thụ động và quá tải. 

Cách để học kiến thức sức khỏe một cách có hệ thống 

Xác định mục tiêu rõ ràng

Trước khi bắt đầu học, bạn cần xác định mục đích học. Chẳng hạn bạn học các chỉ số để có thể đọc được kết quả xét nghiệm máu; học dinh dưỡng để giảm cân và xây dựng chế độ ăn uống hợp lý khi tập gym; học cách cải thiện sức mạnh thể chất hay chăm sóc sức khỏe dựa trên tình trạng và nhu cầu của bản thân. Một một tiêu rõ ràng sẽ giúp bạn tránh khỏi việc học lan man, thay vào đó là tập trung vào những kiến thức thực sự cần thiết. 

Chọn nguồn học uy tín 

Internet cung cấp nguồn thông tin mở phong phú nhưng không được kiểm chứng hoàn toàn. Do đó, khi học về sức khỏe, bạn cần ưu tiên đối chiếu thông tin với các nguồn có cơ sở khoa học và được cập nhật thường xuyên:

• Cơ quan y tế trong nước và quốc tế: Theo dõi các khuyến cáo từ Bộ Y tế Việt Nam, WHO, CDC (Hoa Kỳ) để cập nhật hướng dẫn về phòng bệnh, tiêm chủng và các vấn đề sức khỏe cộng đồng.
• Hiệp hội y khoa chuyên ngành: Tham khảo hướng dẫn điều trị từ các tổ chức như American Heart Association (AHA), American Diabetes Association (ADA), European Society of Cardiology (ESC) hoặc các hiệp hội chuyên ngành tương ứng với lĩnh vực bạn đang tìm hiểu.
• Nguồn nghiên cứu khoa học: Nếu muốn tìm hiểu chuyên sâu, hãy tra cứu các bài báo trên PubMed, Cochrane Library, The Lancet, Nature Medicine hoặc JAMA. Đây là những nguồn tổng hợp nhiều nghiên cứu đã được bình duyệt bởi các chuyên gia.
• Bệnh viện và trường đại học uy tín: Kiến thức phổ thông được biên soạn bởi các đơn vị như Mayo Clinic, Cleveland Clinic, Johns Hopkins Medicine, Harvard Medical School hay các bệnh viện tuyến trung ương tại Việt Nam thường có tính chính xác và dễ hiểu hơn đối với người đọc.
• Sách và tài liệu chính thống: Ưu tiên sách do Nhà xuất bản Y học, các trường đại học y hoặc các chuyên gia có chuyên môn biên soạn. Sách thường cung cấp kiến thức có hệ thống hơn so với việc đọc các bài viết rời rạc trên Internet.

Xây dựng lộ trình học 

Để tránh bị “ngợp” trước khối lượng lớn các kiến thức sức khỏe, bạn nên vạch ra một lộ trình học bắt đầu từ cơ bản đến nâng cao. Việc học theo từng cấp độ sẽ giúp người học dễ dàng tiếp thu và liên kết các kiến thức với nhau nhằm ứng dụng chăm sóc sức khỏe hiệu quả hơn. 

Ở giai đoạn đầu, bạn nên bắt đầu với những kiến thức nền tảng như cấu tạo cơ thể, dinh dưỡng, giấc ngủ, vận động và sức khỏe tinh thần. Tiếp đó, tìm hiểu sâu hơn về các chỉ số sức khỏe như huyết áp, đường huyết, mỡ máu, BMI và cách đọc, hiểu một số kết quả xét nghiệm cơ bản. Cuối cùng, bạn có thể nâng cao kiến thức bằng cách tìm hiểu về phòng ngừa các vấn đề sức khỏe mạn tính phổ biến như tim mạch, tiểu đường, gan nhiễm mỡ, loãng xương và một số loại ung thư. 

 

Đọc thêm: Lộ Trình Học Sức Khỏe: Học Đúng Từ Những Bước Đầu Tiên

 

Học theo chiều sâu thay vì chiều ngang

Một sai lầm phổ biến là cho rằng đọc càng nhiều bài viết, xem càng nhiều video thì càng hiểu về sức khỏe. Trên thực tế, điều não bộ ghi nhớ không phải là lượng thông tin đã tiếp nhận, mà là mức độ xử lý thông tin. 

Trong khoa học nhận thức, hiện tượng này được gọi là deep processing (xử lý thông tin ở mức sâu) – người học chủ động phân tích, đặt câu hỏi và liên hệ giữa các kiến thức, khả năng ghi nhớ và vận dụng sẽ cao hơn nhiều so với việc chỉ đọc lướt hoặc xem liên tục. 

Ví dụ, thay vì đọc vô số bài viết về cholesterol, hãy vạch ra các câu hỏi như: sự khác biệt giữa cholesterol xấu và cholesterol tốt là gì? Cơ quan nào sinh ra cholesterol? Vì sao cùng một chế độ ăn nhưng không phải ai cũng tăng cholesterol? Chế độ ăn, giấc ngủ và vận động tác động đến chỉ số mỡ máu như thế nào? Khi chủ động tìm hiểu và giải thích được mối liên hệ giữa các yếu tố, bạn không chỉ ghi nhớ từng khái niệm riêng lẻ mà còn hiểu rõ bản chất và cơ chế của từng vấn đề sức khỏe.

Nếu muốn học một cách có hệ thống, bạn có thể ứng dụng kỹ thuật Feynman. Kỹ thuật này được mô tả là sau khi học xong một chủ đề, người học diễn giải lại bằng ngôn ngữ bình dân dễ hiểu. Trong quá trình này, người học ngập ngừng hoặc khó khăn ở phần nào thì phần đó chính là lỗ hổng cần kiến thức cần phải được bổ sung. 

OM’E – hệ thống kiến sức chăm sóc sức khỏe toàn diện 

OM’E Việt Nam là nền tảng đào tạo trực tuyến về chăm sóc sức khỏe, hướng đến mục tiêu phổ cập kiến thức giúp mỗi người chủ động quản lý sức khỏe của bản thân và gia đình. Hệ thống học tập của OME được xây dựng theo lộ trình có cấu trúc, kết hợp giữa kiến thức nền tảng và các kỹ năng thực hành, với sự tham gia của đội ngũ bác sĩ, chuyên gia và giảng viên ở nhiều lĩnh vực. 

OM’E cung cấp hệ sinh thái kiến thức phong phú và toàn diện về chăm sóc Thân – Tâm – Trí, bao gồm: 

• Y học cổ truyền & xoa bóp – bấm huyệt: Các khóa học xoa bóp bấm huyệt tại nhà từ cơ bản đến nâng cao; massage trị liệu, làm đẹp, spa; đào tạo nâng cao Y học cổ truyền và sức khỏe chủ động; phục hồi sức khỏe hậu COVID bằng Y học cổ truyền; xoa bóp bấm huyệt dành cho người cao tuổi, người mệt mỏi và tắc nghẽn kinh lạc.

Đọc thêm: Talkshow “Con Đường Trị Liệu” – Tập 2: Cơ Thể Con Người Và Những Kiến Thức Nền Tảng Người Học Trị Liệu Cần Biết

 

• Phục hồi chức năng: Các khóa học phục hồi chức năng được thiết kế theo từng bệnh lý cụ thể như cổ vai gáy, cột sống thắt lưng, thoái hóa khớp gối… Ngoài ra còn có yoga phục hồi sau tai biến; chương trình kết hợp Đông – Tây y, tập trung tìm nguyên nhân gốc rễ thay vì chỉ giảm triệu chứng.
• Dinh dưỡng: Bao gồm dinh dưỡng cho người bệnh (dạ dày, tiểu đường, gan mật, gout…), dinh dưỡng cho người trưởng thành, dinh dưỡng cho trẻ em (ăn dặm 6-24 tháng, trẻ mầm non 2-6 tuổi, tối ưu chiều cao, trí não và miễn dịch) và tối ưu dòng sữa mẹ.

Học không có hệ thống khiến người học mất thời gian nhưng không xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc để có thể ứng dụng vào việc chăm sóc sức khỏe thực tế. Trong bối cảnh thông tin ngày càng phong phú và phức tạp, điều quan trọng là phải hệ thống hóa kiến thức theo mục tiêu, từ cơ bản đến chuyên sâu, từ lý thuyết đến ứng dụng. 

Nếu bạn chưa biết bắt đầu từ đâu, thì nền tảng OM’E với hệ thống khóa học được thiết kế bài bản bởi đội ngũ chuyên gia, có thể trở thành điểm khởi đầu phù hợp để mỗi người từng bước nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe, chủ động phòng bệnh và xây dựng lối sống lành mạnh cho bản thân cũng như gia đình. 

TRUNG TÂM ĐÀO TẠO VÀ CHĂM SÓC SỨC KHOẺ CHỦ ĐỘNG OME VIỆT NAM

• Địa chỉ: Số 116 Trần Vỹ, Phường Phú Diễn, Thành Phố Hà Nội
• Hotline: 0966.000.643
• Website: ome.edu.vn
• Email: [email protected]