Thông tin sức khỏe sai lệch đang trở thành một trong những rủi ro lớn nhất trong thời đại số, khi bất kỳ ai cũng có thể chia sẻ và tiếp nhận nội dung y tế. Không chỉ gây hoang mang, những thông tin thiếu kiểm chứng còn khiến nhiều người tự chẩn đoán, điều trị sai cách hoặc trì hoãn việc thăm khám. Hãy cùng OM’E Việt Nam tìm hiểu chi tiết hơn về vấn nạn sai lệch thông tin trong phần tiếp theo!
Những rủi ro khi tin vào tin giả về sức khỏe
Trì hoãn điều trị chính thống
Tại Việt Nam, thông tin sức khỏe sai lệch lan truyền qua mạng xã hội và các phương pháp chữa bệnh phi y tế đang khiến nhiều người trì hoãn việc điều trị y khoa chính thống. Theo TS Bùi Minh Trạng (Giám đốc Viện Tim TP.HCM – nguyên Chánh Thanh tra Sở Y tế TP.HCM), thông tin sai lệch lan nhanh khiến người dân trì hoãn điều trị, tăng nguy cơ biến chứng.
Với bệnh mạn tính, hậu quả càng rõ vì bệnh tiến triển âm thầm. Bệnh mạn tính chỉ được kiềm chế khi bệnh nhân tuân thủ phác đồ điều trị. Ngược lại, những căn bệnh này sẽ gây ra biến chứng nghiêm trọng trong khi người bệnh tự ý bỏ thuốc, đổi liều thuốc hoặc không tái khám theo lịch. Một khảo sát tại TP.HCM năm 2024 cho thấy trong số bệnh nhân mạn tính có tái khám định kỳ, có tới 79,7% tái khám trễ hẹn.
Đọc thêm: Nỗi Sợ “Khám Ra Bệnh”: Rào Cản Tâm Lý Cần Thay Đổi Để Sống Khỏe Chủ Động
Gây hại cho sức khỏe
Theo thông tin trong bài viết “Hệ lụy sức khỏe từ thông tin sai lệch trên mạng xã hội” trên Báo Bắc Ninh năm 2025, Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1 đã tiến hành cấp cứu một trường hợp tắc ruột, viêm lan tỏa ruột non và đại trực tràng, có xuất hiện hoại tử ở đại tràng. điểm hoại tử đại tràng sigma. Nguyên nhân của tình trạng nghiêm trọng này là do người bệnh đã tham khảo thông tin trên mạng xã hội và thực hiện thải độc đại tràng bằng nước chanh muối khoảng 2-3 lần/tuần trong vòng 6 tháng. Chỉ đến khi cơn đau xuất hiện, bệnh nhân mới đến bệnh viện thăm khám.
Ảnh hưởng đến tương tác giữa người bệnh và nhân viên y tế
Sự xuất hiện của bác sĩ mạng hay bác sĩ AI đang khiến nhiều người dân hoài nghi chính hệ thống y tế. Bác sĩ Mai Văn Lực (Khoa Phẫu thuật Thận tiết niệu và Nam khoa, Bệnh viện E) cho biết mạng xã hội ngày càng xuất hiện nhiều người mặc áo blouse trắng, tự xưng là chuyên gia y tế để chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng.
Theo nghiên cứu trên Medicine Journal của Vương quốc Anh, những thông tin sức khỏe sai lệch đã làm thay đổi cách tương tác giữa người bệnh và nhân viên y tế. Chúng gây ra các hậu quả như là:
Suy giảm lòng tin: Bệnh nhân dễ mất niềm tin vào bác sĩ và hệ thống y tế, dẫn đến việc trao đổi tình trạng bệnh hay đưa ra phác đồ điều trị trở nên khó khăn hơn.
Giảm mức độ tuân thủ điều trị: Thông tin sai lệch ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của bệnh nhân, làm ảnh hưởng đến quyết định tuân thủ phác đồ trị bệnh.
Những nguồn thông tin sức khỏe sai lệch phổ biến
Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, thông tin sức khỏe sai lệch tại Việt Nam không còn xuất phát từ một vài nguồn đơn lẻ mà lan tỏa qua nhiều kênh khác nhau, từ cá nhân giả danh chuyên gia đến các chiến dịch quảng cáo có tổ chức với sự tiếp tay của người nổi tiếng. Việc nhận diện rõ các nguồn phát tán này là bước đầu tiên giúp người đọc tự bảo vệ sức khỏe bản thân trước fake news.
Đọc thêm: Sự Bùng Nổ Thông Tin Sức Khỏe Trên Mạng: Tiện Lợi Hay Tiềm Ẩn Rủi Ro?
Các nguồn thông tin sức khỏe sai lệch phổ biến:
- “Người tự xưng bác sĩ, chuyên gia” trên mạng xã hội: Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe theo các phương pháp chưa được kiểm chứng. phi y tế.
- Hội nhóm kín “tư vấn sức khỏe”: Dùng video cắt ghép để bán thuốc, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc.
- KOL, TikToker, người nổi tiếng: Nguồn bùng nổ mạnh nhất hiện nay, tiêu biểu là vụ kẹo rau củ Kera được quảng cáo “một viên thay thế một đĩa rau xanh” bởi Hoa hậu Thùy Tiên, Hằng Du Mục, Quang Linh Vlogs, hay trường hợp một bệnh nhân nữ 21 tuổi ở Hà Nội bị tổn thương não sau khi dùng thuốc giảm cân chứa chất cấm Sibutramin mua trên TikTok.
Hỏi đáp về thông tin sức khỏe sai lệch
Những thông tin sức khỏe sai lệch phổ biến gần đây?
Chanh liều cao, nước kiềm chữa ung thư, nhịn ăn để bỏ đói tế bào ung thư, nước mía chữa ung thư, thực phẩm chức năng có thể thay thế thực phẩm tươi sống… là những fake news phổ biến về sức khỏe trong những năm gần đây.
Làm sao để nhận biết một thông tin sức khỏe trên mạng là sai lệch?
Cảnh giác khi nội dung dùng các cụm từ như “thần dược”, “chữa khỏi 100%”, “hiệu quả tức thì”, hoặc cam kết thay thế hoàn toàn thuốc điều trị. Ngoài ra, trước mỗi thông tin, bạn nên kiểm chứng và đối chiếu với nhiều nguồn khác nhau, đặc biệt là các nguồn uy tín như WHO, Bộ Y tế, bệnh viện lớn.
Vì sao thông tin sai lệch lại lan truyền nhanh hơn thông tin chính thống?
Những thông tin này thường đơn giản, dễ hiểu, đánh trúng vào niềm đau hoặc nỗi sợ của người bệnh. Trong khi đó, thông tin y khoa chính thống đòi hỏi phải được giải thích phức tạp hơn. Bên cạnh đó, các tin tức sai lệch thường được đăng tải trên mạng xã hội, công cụ có hàng triệu người sử dụng mỗi ngày.
Đọc thêm: Kiến Thức Sức Khỏe Cốt Lõi – Nền Tảng Để Nhận Diện Thông Tin Sai Lệch
OM’E – nguồn thông tin sức khỏe đáng tin cậy
OM’E Việt Nam là đơn vị đào tạo trực tuyến chuyên về chăm sóc sức khỏe chủ động. Nền tảng tổ chức khóa học theo các nhóm chủ đề rõ ràng: Cơ xương khớp, Dinh dưỡng (gồm dinh dưỡng bệnh lý và dinh dưỡng bổ trợ), Tâm lý học (giáo dục đặc biệt, sức khỏe tinh thần, tâm lý trẻ), Vận động (yoga, fitness, võ thuật, dance fitness), Y học cổ truyền (châm cứu, dược liệu, xoa bóp bấm huyệt), Y học hiện đại (chăm sóc răng miệng, da liễu, nhi khoa, phục hồi chức năng), cùng các mảng Nghệ thuật và Phong cách sống.
Các khóa học được giảng dạy bởi đội ngũ đa dạng gồm bác sĩ chuyên khoa (như Thạc sĩ – Bác sĩ Đặng Thế Lực, PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, Bác sĩ Bùi Phương Thảo), giảng viên chuyên môn và huấn luyện viên, với các chủ đề trải dài từ dinh dưỡng phòng ngừa ung thư, chăm sóc bệnh mạch vành, đái tháo đường, thoái hóa khớp, đến rối loạn lo âu và chăm sóc trẻ tự kỷ.
Với hình thức E-learning, học viên có thể học mọi lúc mọi nơi, trao đổi và nhận tư vấn trực tiếp từ giảng viên, được cấp chứng nhận hoàn thành, tự thực hành trị liệu cho bản thân và người thân, cùng cơ hội tham gia giao lưu trực tuyến.
Thông tin sức khỏe sai lệch không chỉ trì hoãn quá trình điều trị bệnh, làm mất niềm tin của bệnh nhân vào bác sĩ mà còn nguy hại hơn khi gây ra những biến chứng lâu dài. Chính vì vậy, mỗi người cần đề cao cảnh giác, cập nhật và sàng lọc thông tin từ các nguồn uy tín trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào đối với sức khỏe.
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO VÀ CHĂM SÓC SỨC KHOẺ CHỦ ĐỘNG OME VIỆT NAM
- Địa chỉ: Số 116 Trần Vỹ, Phường Phú Diễn, Thành Phố Hà Nội
- Hotline: 0966.000.643
- Website: ome.edu.vn
- Email: [email protected]
Để lại một bình luận